XTSR500

SR500

De geschiedenis van de Yamaha SR500

Een artikel over het verwekken en de geboorte van de SR. De tekst is afkomstig uit een stapel afgekeurde kopij van het Japanse Yamaha Motor hoofdkwartier in Iwata. Het artikel is in 1988 geschreven door de PR afdeling van Yamaha en nog nooit eerder gepubliceerd. Een aardig staaltje overdrijving maar wie daar een beetje tussendoor leest, kan zijn kennis op SR gebied toch weer een aardig stuk uitbreiden. Over de enige echte ‘big single’ met een lange adem.

In maart 1978, maakten de Yamaha SR 500 zijn debuut op de Japanse markt. Terwijl tot vandaag de dag allerlei veranderingen en verbeteringen zijn toegepast bij die modellen, hebben ze allebei een constant stijgende verkoop laten zien in Japan en daarbuiten. Dat is het bewijs van het feit dat ze zich ontwikkeld hebben tot echt langlopende modellen. 

De SR modellen werden zes maanden voordat ze te koop waren voor het eerst getoond op de Tokio Motor Show. Er is toen meteen positief gereageerd op hun verschijning door motorliefhebbers, dealers en journalisten. Dat kwam vooral omdat ze voorzien waren van een gemoderniseerd maar klassiek ogend frame ontwerp voorzien van het XT 500 enduro motorblok.

Een grote koplamp met een doorsnede van 170 mm maakte naast een slanke benzinetank en een compact motorblok deel uit van het opmerkelijke uiterlijk. Van achteren gezien was de dikke band met de maten 400-18 bijzonder indrukwekkend. Dat in die tijd ook 750 cc metende motorfietsen met dat soort banden werd uitgerust, is een duidelijke aanwijzing voor het enorme koppel van de SR.

Sommige mensen twijfelden echter aan het succes van dikke ééncilinders in een tijd waarin viercilinder modellen hun aandeel op de Japanse markt in snel tempo aan het vergroten waren. Achteraf bezien was hun vrees volkomen onterecht. De SR modellen groeiden sterk in populariteit en vestigden zich op die manier als de nieuwe generatie van grote ééncilinder motoren. De allerbelangrijkste oorzaak van dit succes was dat deze modellen vormgeven waren als unieke ergonomische motoren. Motoren die zorgden voor een eenheid van mens en machine en een fantastische handelbaarheid. Ze maakten er aanspraak op echte ‘big singles’ te zijn door hun karakteristieke uitlaatgeluid en de unieke sensatie van koppel en acceleratie. Bovendien lagen de prestaties in die tijd op het niveau van multicilinders. Tot vandaag de dag bewijzen de modellen hun reputatie doordat ze goede en betrouwbare ‘partners’ zijn van productie wegrace coureurs. In de belangrijkste motor tijdschriften van Japan zijn commentaren te lezen als “De langdurige populariteit wordt veroorzaakt door het prestatie niveau dat soms hoog genoeg is om replica’s van racers achter zich te laten”. Dit commentaar is gebaseerd op de overtuiging dat veel toeren en pk’s niet altijd essentieel zijn voor het bouwen van een kwaliteits sportmotor.

Populariteit kent geen grenzen
De SR modellen zijn in Japan zeer populair geworden, maar daarnaast zijn ze ook aangeslagen in Europese landen, waaronder West Duitsland, Oostenrijk en België. ‘Motorrad’, het belangrijkste motortijdschrift in Duitsland, heeft de SR zelfs uitgeroepen tot ‘Motor van het Jaar’.

Het geheim van de enorme populariteit is overduidelijk gelegen in het superieure ontwerp. Er wordt gezegd dat het SR motorblok is ontwikkeld op basis van de XT 500 enduro maar die bewering is maar gedeeltelijk waar. De ontwikkeling van een blok voor een sportieve wegmotorfiets op basis van een enduroblok is niet zo eenvoudig als het lijkt. Er moeten diverse problemen worden opgelost waarbij essentiële verschillen tussen beide motortypes, zoals motorkarakteristieken en frame-eigenschappen, een rol spelen die op zichzelf weer afhankelijk zijn van het gebruik en de topsnelheid van de betreffende motorfiets.

Meer nog: een grote ééncilinder die aan moet slaan in een markt waar multicilinder modellen de dienst uitmaken , moet extra kwaliteiten bezitten. De wegligging moet geweldig zijn, het blok moet het vermogen soepeler afgeven dan wat gebruikelijk is bij een conventionele ééncilinder en het koppel moet een vlakke karakteristiek hebben.

Hoewel het SR blok was gebaseerd op een XT 500 motorblok waren een groot aantal wijzigingen noodzakelijk om het een volwaardig blok te maken voor een sportieve wegmotorfiets. Deze modificaties waren onder andere: gewijzigde vorm van de in- en uitlaatpoorten, verminderde weerstand van het luchtfilter, een grotere diameter van de inlaatklep, grotere vliegwielwerking van de krukas en een andere hoofdsproeier. Daarnaast is een CDI[4] systeem toegepast en een startindicator om het motorblok eenvoudiger te kunnen starten.

Wat het frame betreft, is de doorsnede van frame- en achtervork buizen vergroot[5] met 9,6 mm om het geheel stijver te maken. Het voorwiel is voorzien van een schijfrem met een diameter van 298 mm. Een nieuw type middenbok deed de onderhoudsvriendelijkheid toenemen. Als de SR op de bok staat, is het achterwiel van de grond. Wordt het voorwiel gedemonteerd terwijl de motor op de middenbok staat, dan blijft het achterwiel op de grond en voorkomt zo dat de voorkant van de motor naar beneden duikt. Dit type middenbok kwam nauwelijks voor bij Japanse modellen uit die tijd.

Veranderingen van de eigenschappen van de SR
Vanaf de verschijning op de Japanse markt zijn van tijd tot tijd zijn kleine wijzigingen doorgevoerd bij de verschillende modellen SR 400 en 500. De 79er modellen voor de Japanse markt kregen bijvoorbeeld gegoten wielen, tubeless banden en een ‘power lever’. De 83er modellen voor de thuismarkt hadden een luchtondersteunde voorvork, flexibele richtingaanwijzers en een breder stuur. In 1984 zijn de SR modellen uitgerust met een nieuw ontwerp tank met schaduweffecten ter ere van hun 7e verjaardag.

In 1985 werden een aantal verbeteringen doorgevoerd:
een gehard oppervlak voor de nokkenas en tuimelaars om de betrouwbaarheid van het blok te verbeteren; toename van de capaciteit van de benzinetank van 12 naar 14 liter; nieuw stuur dat een meer naar voren gerichte rijpositie mogelijk maakte; een 18 inch voorwiel dat het 19 inch exemplaar verving ter verbetering van de wegligging; holle velgen om het onafgeveerde gewicht te verminderen en een traditionele ‘two leading shoe’ trommelrem in het voorwiel die zorgde voor een unieke remervaring (!?, f)

Zoals gezegd zijn er diverse veranderingen en verbeteringen doorgevoerd gedurende de tien jaar die zijn verstreken sinds de introductie. Er zijn echter geen veranderingen gekomen in het basale concept. Yamaha Motor heeft het originele uitgangspunt consequent gehandhaafd in aansluiting op de essentiële schoonheid van een motorfiets die vooral tot uiting komt in het unieke geroffel van een grote ééncilinder en de vooruitstrevende ergonomische eigenschappen van de SR.

Voornaamste kenmerken van het 88er export model van de SR 500:
In 1988 had men bij Yamaha waarschijnlijk niet kunnen voorzien dat de SR big single ooit haar 25 jarig jubileum zou vieren. Toch is het dit jaar zover. Yamaha besteedt daar aandacht aan in de vorm van een uitgebreide website. Surf maar eens naar http://www.yamaha-motor.co.jp/mc/sr400/cafe/index.html en ga op bezoek in het SR cafe.

Tekst: Yamaha Motor Corporation
Vertaling: Fried Anepool